Kijk verder dan je eigen diersoort

Of je nu met honden, katten, paarden of vogels werkt — de lezingen overstijgen één soort. Je ziet patronen die je daarna overal herkent

Hoogleraar Digital Humanities aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn recente onderzoek richt zich op gedeelde en unieke eigenschappen van mensen en andere levensvormen. Hij publiceerde onder meer De vergeten wetenschappen (2010), Een wereld vol patronen (2019) en Waarom ben ik hier? (2023). In zijn recente boek Het unieke dier (2025) onderzoekt hij claims over het onderscheid tussen mens en dier.

Lezing: Zo mens – zo dier – zo dierzaam

Wat betekenen dieren werkelijk voor ons? Hoe kijken we naar hun emoties, hun welzijn en hun plaats in het duurzaamheidsdebat? Tijdens deze lezing neemt Pim Martens je mee in het concept dierzaamheid: een nieuwe manier van denken over de relatie tussen mens, dier en planeet. Aan de hand van wetenschappelijke inzichten en prikkelende voorbeelden laat hij zien waarom dierenwelzijn vaak onderbelicht blijft in discussies over duurzame ontwikkeling. Hij bespreekt hoe speciesisme ons morele oordeel beïnvloedt, waarom we sommige dieren vertroetelen terwijl we andere eten, en wat onderzoek zegt over het toeschrijven van emoties aan huisdieren. Ook komt de ecologische impact van honden en katten uitgebreid aan bod. Hoeveel land en uitstoot vraagt hun voeding? Wat betekenen alternatieven zoals plantaardige of insectenrijke diëten? Tegelijkertijd is er aandacht voor de positieve effecten van huisdieren op onze gezondheid, ons welzijn en onze sociale netwerken.

Lezing:  Wanneer dierenliefde overgaat in verslaving

Het houden van dieren heeft nadelen; het kost investeringen en (over)last voor iemand zelf, voor anderen of voor de dieren. We moeten daarom concluderen dat mensen goede redenen moeten hebben om dieren te houden; blijkbaar wegen de voordelen op tegen de nadelen. Bij de meeste dierenhouders observeren we een begrijpelijke verhouding tussen die voor- en nadelen. Maar soms zijn de nadelen zo groot dat we ons gaan afvragen waarom iemand het doet; waarom accepteert de dierenhouder al die nadelen, voor iemand zelf, voor anderen of voor het dier. Wat is er zo belangrijk? Wat is het grote voordeel? We kunnen dan zeggen dat het houden van de dieren “disproportioneel belangrijk” voor iemand is. Het gedrag kan dan benoemd worden als een verslavingsgedrag: Het ondanks substantiële nadelen blijven uitvoeren van het gedrag en het actief negeren of goedpraten van de nadelen. In deze lezing zal dit psychologische model worden gepresenteerd en toegepast op het houden van dieren in het algemeen en op uitwassen als dierhoarding en -verwaarlozing. Het model geeft een basis voor de herkenning, preventie en interventie rond ongewenste dierhouderij.

Margit Bossard werkt als gedragsdeskundig dierenarts al 25 jaar in het overlapgebied tussen de diergeneeskunde en diergedrag. Als docent en spreker heeft zij vele kynologisch en feline gedragstherapeuten, dierenartsen en paraveterinair dierenartsassistenten inzicht gegeven in het effect van pijn en andere medische aandoeningen op het gedrag van honden en katten